Take aways Forum Insights in Innovation - Ethics & Innovation 4 Oktober 2019

 

De commissaris als kritisch geweten bij toezicht op ethisch verantwoord ondernemen

 

Op 4 oktober 2019 organiseerde Hemingway Professional Governance een Insights Forum in de Serie Governance of Innovation. Dit keer met een focus op ethiek en innovatie,  een essentieel strategisch thema relevant voor iedere commissaris en bestuurder. Deze forum sessie was de meest bezochte van alle Governance of Innovation Forum sessies, die Hemingway inmiddels meer dan drie jaar voor intern toezichthouders en bestuurders organiseert.

Ruim veertig intern toezichthouders en bestuurders gingen in dialoog met experts, voorlopers en opinieleiders over toezichthouden op ethische dilemma’s die een rol spelen bij toezichthouden op innovatie: Joost Röselaers (Predikant, theoloog en schrijver), Arash Aazami (Founder van Kamangir en het Internet of Energy Initiative), Robert-Hein Broekhuijsen (Partner IVY Corporate Defence & Investigations), Albert Spijkman (Divisievoorzitter Centraal Beheer).

Annemieke Roobeek, Professor Strategy & Transformation management aan Nijenrode en meervoudig commissaris, onder meer bij ABNAMRO, KLM, reflecteerde op alle bijdragen vanuit het perspectief van de toezichthouder.

Bart van der Werf, Founder  Innovation Booster, reflecteert vanuit ondernemerperspectief op de voor hem meest belangrijke inzichten van deze Forum bijeenkomst. Onder het motto:  “De commissaris als kritisch geweten bij toezicht op ethisch verantwoord ondernemen”.

In een wereld waar we in grote organisaties nieuwe ontwikkelingen steeds sneller moeten volgen, Ontstaat een spanningsveld tussen wat wel en niet toe te passen op het gebied van data en analytics. Het verschil tussen techniek en ethiek (en daarna nog regelgeving) lijkt vaak neer te komen op tijd. 

Hoe ga je dus om met de “gap” in tijd tussen het moment dat er iets kan en het moment dat er een duidelijk wettelijk of ethisch kader is? 

Naast de toch al complexe vraag is het ook nog zo dat de grootte van een organisatie en haar merknaam ervoor zorgen dat je als commissaris of bestuur onder een vergrootglas ligt. Hierbij is het niet alleen zo dat de schrijvende professionele media snel een kans aangrijpen om nieuwswaarde te zoeken in negatieve representatie van een goede bedoeling. Ook is het zo dat er op sociale media snel een ‘vervolging’ gecreëerd wordt die niet wacht op rechterlijke processen. Dus is de schandpaal groot, en hang je er snel aan. Het is ook niet ongebruikelijk dat een vocale groep van semi geïnformeerde twitteraars een beweging starten om diensten van je organisatie te boycotten bij een ogenschijnlijke ethische dwaling. 

Hoe ga je om met deze behoefte aan versnelling, de nieuwe mogelijkheden, de maatschappelijke druk en de andere vormen van concurrentie die deze digitale transitie met zich meebrengen. 

De discussie die volgde met de groep gaf bijzondere inzichten. Vanuit mijn ondernemersperspectief is het bijzonder om te zien. Als ondernemer bij een mkb bedrijf is de rol van aandeelhouder/bestuurder/commissarissen in 1 rol gevangen. Op kleine schaal zijn ethische vraagstukken over wat wel en niet door de beugel kan vaak op te lossen middels dialoog met medewerkers, klanten en spiegeling aan de kernwaarden. 

In de grote organisaties ligt hier echter vaak wel een uitdaging. Door de splitsing van de verantwoordelijkheid tussen RvB en RvC is er regelmatiger een situatie waarbij deze dialoog gevoerd moet worden. Ook lijkt het zo dat er graag met het vingertje gewezen wordt wanneer er een deelverantwoordelijkheid niet opgepakt wordt. Wat mij echter opvalt is dat wanneer er een ethische keus gemaakt wordt is er vanuit zowel de RvC als de RvB vaak een zeker mate van borstklopperij dat moeilijke keuzes onder het mom van ethiek samen gemaakt zijn. Echter wanneer het misgaat zijn we weer bij een "wiens verantwoordelijkheid was het?" vraagstuk. Het lijkt er dus op dat ethiek net als in het voetbal bij het Nederlands elftal is; Wij hebben gewonnen of zij hebben verloren. 

 

Bart van der Werf

Founder Innovation Booster

 

 

 

 

Hemingway

creating tomorrow's governance